Zgodnie z prawem unijnym każdy pojazd zarejestrowany w państwach członkowskich Unii Europejskiej, który wykorzystywany jest do transportu drogowego osób lub rzeczy, musi być wyposażony w urządzenie zwane tachografem cyfrowym.
Czym jest tachograf cyfrowy?
Tachograf to urządzenie mierzące czas, prędkość i dystans pokonany w czasie jazdy. Montowane jest wewnątrz pojazdu i w sposób automatyczny rejestruje aktywność od momentu rozpoczęcia jazdy. Urządzenie to ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i wydajności pracy kierowców zajmujących się transportem przedmiotów oraz osób.
Tachograf nie jest wynalazkiem nowym – urządzenia analogowe były używane już w latach 50. XX wieku. Obecnie wykorzystywane są tachografy cyfrowe, których użycie regulują przepisy obowiązujące kierowców na terenie Unii Europejskiej oraz Szwajcarii. Dane zapisane w urządzeniu mogą zostać sprawdzone przez upoważnionych funkcjonariuszy w trakcie kontroli drogowej.
Sposób działania tachografu cyfrowego
Tachograf cyfrowy jest urządzeniem elektronicznym montowanym w kabinie pojazdu. Posiada on niewielki wyświetlacz oraz złącze umożliwiające przesył danych, a także drukarkę, dzięki której możliwy jest natychmiastowy wydruk potrzebnych informacji. To urządzenie wyposażone jest również w kartę z procesorem współpracującym z urządzeniami kontrolnymi. Na niej zapisywane są wszelkie dane dotyczące aktywności w trakcie jazdy oraz informacje umożliwiające potwierdzenie tożsamości posiadacza karty.
Występują cztery rodzaje kart do tachografów – karta kierowcy, karta firmowa, karta warsztatowa i karta kontrolna. Poza zapisem danych na karcie tachograf dokonuje również zapisu na wbudowanym w urządzenie nośniku pamięci.
Obsługa tachografu cyfrowego
Każdy kierowca pojazdu zobligowanego prawem unijnym do posiadania urządzenia tego typu jest zobowiązany do zapoznania się z jego działaniem w celu właściwej obsługi tachografu cyfrowego. Tachograf cyfrowy posiada dwa otwory, w które w trakcie wykonywanego przewozu muszą być wprowadzone karty – lewy otwór przeznaczony jest na kartę kierowcy, prawy stanowi z kolei miejsce na kartę drugiego kierowcy, jeżeli w danym przewozie uczestnicy więcej niż jeden kierujący.
Większość danych jest rejestrowana automatycznie przez urządzenie od momentu rozpoczęcia jazdy, jednak część informacji kierowca musi wprowadzić sam, do czego służą przyciski na obudowie tachografu.
Wygląd i sposób odczytywania wydruków z tachografu cyfrowego
Na wydruku z tachografu cyfrowego znajduje się szereg szczegółowych informacji dotyczących wykonywanego przewozu. Lista zawartych na wydruku danych zawiera kolejno:
- Datę wydruku
- Rodzaj wydruku (aktywność zarejestrowana na karcie lub w pamięci wewnętrznej urządzenia)
- Dane kierowcy
- Rodzaj i kraj pochodzenia karty
- Numer i data ważności karty
- Dane pojazdu (numer VIN, kraj pochodzenia, numer rejestracyjny)
- Rodzaj tachografu
- Ostatnia kalibracja i numer karty warsztatowej
- Ostatnia kontrola drogowa
- Aktywność kierowcy
- Dane logowania karty kierowcy (numer slotu, numer rejestracyjny pojazdu, stan licznika w momencie logowania i wylogowania)
- Formy aktywności kierowcy (jazda, przerwa, inna praca, dyspozycyjność)
- Podsumowania (kraj i godzina przekroczonej granicy, informacje na temat jazdy w załodze oraz ewentualnego braku karty w tachografie)
- Informacja o usterkach
- Podpisy kierowcy, osoby przeprowadzającej kontrolę oraz miejsca wykonania kontroli
Co jest niezbędne do korzystania z tachografu cyfrowego?
Do korzystania z tachografu cyfrowego niezbędna jest karta kierowcy. Kartę tę musi posiadać każdy kierujący pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony lub służącym do przewozu więcej niż 9 osób z kierowcą włącznie. W celu uzyskania karty kierowcy należy się udać do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym znajduje się miejsce zamieszkania kierowcy.
W przypadku Polski organem zajmującym się emisją kart kierowców jest Wytwórnia Papierów Wartościowych z siedzibą w Warszawie.
Dlaczego tak ważne jest odpowiednie korzystanie z tachografu cyfrowego?
Dane z tachografów cyfrowych umożliwiają monitorowanie maksymalnego czasu jazdy oraz minimalnego czasu postojów. Dzięki temu urządzenia te w znacznym stopniu przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa na drogach poprzez pomoc w egzekwowaniu stosowania przepisów określających warunki pracy kierowców. Kontrola aktywności kierowców zapewnia przy tym uczciwą konkurencję na rynku przewozowym.
W wypadku braku tachografu bądź niewłaściwym z niego korzystaniu firma przewozowa oraz kierowca mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności prawnej. Brak tachografu cyfrowego w pojeździe wiąże się z karą grzywny w wysokości 3 tysięcy złotych, w sytuacji stwierdzenia poważniejszych uchybień możliwe jest również otrzymanie kary pozbawienia wolności.
